Avukat Müvekkil Gizliliği

Müvekkillerin avukatlarına tam ve dürüst bilgi vermesini teşvik etmek, etkili hukuki tavsiye alınmasını ve adil bir savunma yapılmasını sağlamak için insanlık tarihinde yaşanan acı tecrübelerden çıkarılan derslerle birlikte var olan avukat müvekkil gizliliği, sadece bir ilkeden ibaret olmayıp kendisine çeşitli kanuni düzenlemelerde yer bulmuştur.

Avukatlık Kanunu

Avukatlık Kanunun 36. maddesine göre; avukatların, kendilerine tevdi edilen avukatlık görevi sebebiyle öğrendikleri hususları açığa vurmaları yasaktır.

Avukatların bu hususlar hakkında tanıklık edebilmeleri, iş sahibinin muvafakatini almış olmalarına bağlıdır. Ancak, bu halde dahi avukat tanıklık etmekten çekinebilir. Çekinme hakkının kullanılması hukuki ve cezai sorumluluk doğurmaz.

Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları

Yine Türkiye Barolar Birliği Genel Kurulu tarafından kabul edilen Meslek Kurallarının 37. maddesine göre avukat meslek sırrı ile bağlıdır.

• Tanıklıktan çekinmede de bu ölçüyü esas tutar. Avukat, davasını almadığı kimselerin başvurması nedeniyle öğrendiği bilgileri de sır sayar. Avukatlık sırrının tutulması süresizdir, meslekten ayrılmak bu yükümü kaldırmaz.

  
  

• Avukat, yardımcılarının, stajyerlerinin ve çalıştırdığı kimselerin de meslek sırrına aykırı davranışlarını engelleyecek tedbirler alır.

Yukarıdaki yükümlülüklere aykırı davranan avukatların çok ciddi adli ve idari yaptırımlarla karşılaşacağını söylemek mümkündür. Kanuni tedbirler sadece bununla sınırlı değildir.

Ceza Muhakemesi Kanunu

Avukat ile müvekkili arasındaki gizliliğin zarar görmesini engelleyecek başkaca tedbirler daha bulunmaktadır. Bunlardan birisi de Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenen Avukatlık Bürolarında Arama, Elkoyma ve Postada Elkoyma başlıklı 130. maddedir.

Buna göre;

• Avukat büroları ancak mahkeme kararı ile ve kararda belirtilen olayla ilgili olarak Cumhuriyet savcısının denetiminde aranabilir. Baro başkanı veya onu temsil eden bir avukat aramada hazır bulundurulur.

  
  

• Arama sonucu elkonulmasına karar verilen şeyler bakımından bürosunda arama yapılan avukat, baro başkanı veya onu temsil eden avukat, bunların avukat ile müvekkili arasındaki meslekî ilişkiye ait olduğunu öne sürerek karşı koyduğunda, bu şey ayrı bir zarf veya paket içerisine konularak hazır bulunanlarca mühürlenir ve bu konuda gerekli kararı vermesi, soruşturma evresinde sulh ceza hâkiminden, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkemeden istenir. Yetkili hâkim elkonulan şeyin avukatla müvekkili arasındaki meslekî ilişkiye ait olduğunu saptadığında, elkonulan şey derhâl avukata iade edilir ve yapılan işlemi belirten tutanaklar ortadan kaldırılır. Bu fıkrada öngörülen kararlar, yirmidört saat içinde verilir.

• Postada elkoyma durumunda bürosunda arama yapılan avukat veya baro başkanı veya onu temsil eden avukatın karşı koyması üzerine ikinci fıkrada belirtilen usuller uygulanır.

Yine Ceza Muhakemesi Kanununun 136. maddesine göre şüpheli veya sanığa yüklenen suç dolayısıyla müdafiin bürosu, konutu ve yerleşim yerindeki telekomünikasyon araçları hakkında, 135. maddede düzenlenen iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması hükümleri uygulanamayacaktır.

Aynı kanunun 154. maddesine göre şüpheli veya sanık, vekâletname aranmaksızın müdafii ile her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir. Bu kişilerin müdafii ile yazışmaları denetime tâbi tutulamaz.

Sonuç olarak avukat müvekkil gizliliği, hukuk sisteminin temel taşlarından biri olarak sadece bireysel hakları korumakla kalmayıp toplumun adalet duygusunu da güçlendirmektedir. Bu ilke, tarih boyunca yaşanan ihlallerin acı sonuçlarından çıkarılan derslerle şekillenmiş ve Türk hukukunda Avukatlık Kanunu, Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları ile Ceza Muhakemesi Kanunu gibi düzenlemelerle somutlaştırılmıştır.

Bu hükümler, avukatların sır saklama yükümlülüğünü mutlak kılarken; arama, el koyma ve iletişim dinleme gibi müdahaleleri sıkı denetim altına alarak gizliliğin ihlalini önler. İhlallerin ağır adli ve idari yaptırımlarla karşılanması ise bu kuralların ciddiyetini vurgular. Nihayetinde, bu mekanizmalar sayesinde müvekkiller avukatlarına tam güvenle başvurabilir, avukatlar ise mesleklerini etik ve etkili bir şekilde icra edebilir. Bu sayede hukuk devleti ilkesi pekişir ve adil bir yargı süreci herkes için erişilebilir hale gelir. Avukatların bu sorumluluğu benimsemesi, hem mesleğin itibarını yükseltir hem de toplumun hukuka olan inancını korur.